Reforma wskaźników referencyjnych wkracza w decydującą fazę. Nowa stawka POLSTR ma na stałe zagościć w umowach kredytowych, obligacjach i innych instrumentach finansowych. Co to oznacza dla klientów i banków?
Z początkiem 2027 roku w Polsce rozpocznie się nowy rozdział w historii rynku finansowego. Wszystkie nowe produkty finansowe, które wymagają odniesienia do stopy procentowej, będą oferowane w oparciu o nowy wskaźnik – POLSTR (Polish Short Term Rate). Zastąpi on stosowany od dekad WIBOR, będący dotychczas głównym punktem odniesienia dla oprocentowania kredytów, obligacji i innych produktów finansowych.
Taką zapowiedź przedstawił dr Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich (ZBP), komentując aktualizację tzw. Mapy Drogowej reformy wskaźników referencyjnych. Jak podkreślił, zmiany te są nieuchronne i zgodne z globalnym trendem przechodzenia z tradycyjnych wskaźników międzybankowych (IBOR) na tzw. stawki wolne od ryzyka (risk-free rates), oparte na rzeczywistych transakcjach depozytowych.
Czym jest POLSTR i dlaczego zastępuje WIBOR?
POLSTR, czyli Polish Short Term Rate, to wskaźnik referencyjny, który ma dokładniej odzwierciedlać realne warunki rynkowe, opierając się na rzeczywistych transakcjach depozytowych między instytucjami finansowymi, a nie jedynie na deklaracjach stóp procentowych jak dotychczasowy WIBOR.
Reforma ma zwiększyć transparentność, odporność na manipulacje oraz zgodność z unijnym rozporządzeniem BMR, które reguluje zasady stosowania wskaźników referencyjnych na rynku finansowym.
Etapy reformy: od obligacji po kredyty hipoteczne
Proces wdrażania POLSTR został podzielony na kilka faz:
Grudzień 2025 – planowana jest pierwsza emisja obligacji skarbowych opartych o POLSTR, co ma zainicjować jego wdrażanie i uwiarygodnić nowy wskaźnik w oczach inwestorów.
I i II kwartał 2026 – banki rozpoczną produkcję nowych instrumentów finansowych opartych o POLSTR, począwszy od prostszych produktów inwestycyjnych, a skończywszy na kredytach.
2026 (okres przejściowy) – WIBOR wciąż będzie obecny na rynku, ale coraz więcej produktów będzie oferowanych z nowym wskaźnikiem.
1 stycznia 2027 – wszystkie nowe umowy finansowe muszą być zawierane w oparciu o POLSTR. WIBOR i WIBID przestaną być publikowane z końcem 2027 r.
Końcówka 2027 r. – rozpocznie się obowiązkowa konwersja istniejących umów na nowy wskaźnik, w drodze rozporządzenia Ministra Finansów.
Co z istniejącymi kredytami?
Jednym z najważniejszych aspektów reformy jest sposób, w jaki dotychczasowe umowy finansowe zostaną przekształcone. Według Mapy Drogowej, proces ten będzie miał charakter dwufazowy:
Dobrowolna konwersja – banki i klienci będą mogli wcześniej przejść na POLSTR, jeśli obie strony uznają to za korzystne. KS NGR (Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej) wyda w tej sprawie specjalne wytyczne.
Obowiązkowa konwersja ustawowa – w 2027 r. zostanie wydane rozporządzenie Ministra Finansów, na podstawie którego wszystkie pozostałe umowy automatycznie przejdą z WIBOR na POLSTR, z uwzględnieniem tzw. spreadu korygującego, czyli różnicy między starym a nowym wskaźnikiem.
Dlaczego ta zmiana ma znaczenie?
Zmiana wskaźnika referencyjnego może mieć realny wpływ na wysokość oprocentowania kredytów, w tym kredytów hipotecznych. Dla kredytobiorców oznacza to konieczność obserwowania, jak zachowuje się POLSTR w porównaniu do znanego dotychczas WIBOR-u. Banki będą zobowiązane do transparentnego informowania o zasadach przeliczeń i wpływie zmiany wskaźnika na wysokość rat.
Dla rynku finansowego oznacza to większą stabilność, zgodność z regulacjami unijnymi i wyższy poziom zaufania inwestorów międzynarodowych.
Ewolucja, nie rewolucja
Zdaniem prezesa ZBP, cały proces ma być ewolucyjny i przemyślany. Reforma została zaplanowana tak, by uniknąć ryzyka częstych zmian i aktualizacji. – „Nowa Mapa Drogowa jest realistyczna, dopasowano terminy do możliwości operacyjnych rynku. Zmiany mają być wprowadzane stopniowo, a uczestnicy rynku będą mieli czas na dostosowanie się do nowego systemu” – podkreślił dr Tadeusz Białek.
Co dalej?
Już w najbliższych miesiącach klienci banków i inwestorzy zobaczą pierwsze efekty reformy. POLSTR pojawi się najpierw w ofertach obligacji skarbowych, a następnie w kredytach i depozytach. Choć pełne przejście zaplanowano na 2027 rok, rynek będzie stopniowo przyzwyczajał się do nowego wskaźnika.
Dla klientów indywidualnych oznacza to przede wszystkim potrzebę świadomego podejścia do nowych produktów finansowych, weryfikowania warunków umowy i porównywania wskaźników. Dla banków – konieczność aktualizacji systemów, edukacji pracowników i klientów oraz transparentnej komunikacji.
Jedno jest pewne: era WIBOR-u dobiega końca, a POLSTR – jako wskaźnik przyszłości – już zaczyna pisać nową historię polskiego rynku finansowego.
