Po intensywnych, trwających wiele miesięcy konsultacjach, szczegółowych analizach i ponownych przeglądach, Komitet Sterujący Narodowej Grupy Roboczej (KS NGR) oficjalnie ogłosił wybór docelowego indeksu referencyjnego, który w najbliższych latach zastąpi wieloletni standard – wskaźnik WIBOR.
Decyzja o wskazaniu indeksu WIRF-, opartego na depozytach niezabezpieczonych Instytucji Kredytowych oraz Instytucji Finansowych, została podjęta z myślą o poprawie stabilności, transparentności oraz wiarygodności mechanizmów ustalania stóp procentowych na krajowym rynku finansowym.
Ewolucja od WIRON do WIRF- dlaczego zmiana?
Zmiana, która jeszcze w 2022 roku wydawała się odległą perspektywą, jest konsekwencją szeroko zakrojonych działań reformujących rynek finansowy w Polsce oraz dostosowywania go do międzynarodowych standardów i praktyk. Pierwotnie, we wrześniu 2022 r., KS NGR wskazał jako docelowy wskaźnik zastępujący WIBOR tzw. WIRON (wcześniej WIRD). Jednak w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu makroekonomicznym oraz w obliczu nowych danych i analiz, zdecydowano się na powtórną weryfikację przyjętych założeń.
W marcu 2024 r. zgłoszono formalny wniosek o ponowny przegląd dotychczasowej decyzji. Celem było wyłonienie takiego indeksu, który nie tylko oddawałby aktualne warunki rynkowe, ale też byłby odporny na skokowe zmiany, zapewniał szerokie możliwości zastosowania w instrumentach i produktach finansowych oraz pozostawał maksymalnie zbieżny ze stopami procentowymi Narodowego Banku Polskiego.
Wielopłaszczyznowe analizy i szeroki proces konsultacyjny
Kluczem do ostatecznego wyboru WIRF- był proces konsultacji oraz analiz przeprowadzonych w ramach Narodowej Grupy Roboczej, skupiającej kluczowe instytucje i uczestników rynku finansowego. W dyskusjach oraz wymianie informacji brali udział m.in.: Komisja Nadzoru Finansowego (KNF), Narodowy Bank Polski (NBP), GPW Benchmark S.A. oraz liczne banki i instytucje finansowe działające na rodzimym rynku.
Dwie rundy oficjalnych konsultacji publicznych – pierwsza od 24 maja do 1 lipca 2024 r., druga od 4 do 31 października 2024 r. – stworzyły płaszczyznę dialogu między regulatorami, dostawcami indeksów, bankami, przedsiębiorstwami oraz konsumentami. Rozważano cztery warianty indeksów z grupy WIRF:
1.WIRF – bazujący na depozytach niezabezpieczonych Instytucji Kredytowych, Instytucji Finansowych oraz tzw. Pozostałych Instytucji Finansowych.
2.WIRF+ – opierający się na tym samym zasobie danych co WIRF, poszerzonym dodatkowo o depozyty tzw. instytucji publicznych (np. funduszy, podmiotów państwowych lub quasi-państwowych).
3.WIRF- – indeks oparty na depozytach niezabezpieczonych jedynie Instytucji Kredytowych i Instytucji Finansowych, przy jednoczesnym wyłączeniu z bazy depozytów tzw. Pozostałych Instytucji Finansowych.
4.WIRF+/– – łączący w sobie cechy WIRF+ i WIRF-, czyli rozszerzający bazę depozytową o instytucje publiczne, ale równocześnie pomijający dane pochodzące od Pozostałych Instytucji Finansowych.
Analizowano m.in. poziomy zmienności poszczególnych indeksów, ich korelację z polityką monetarną NBP, możliwość tworzenia krzywej terminowej oraz potencjał do szerokiego zastosowania w zróżnicowanych umowach i instrumentach finansowych. Przedstawiciele rynku zgłaszali także uwagi dotyczące płynności i głębokości rynku, ryzyka przeregulowania, transparentności danych źródłowych oraz technicznych aspektów stosowania nowego indeksu.
WIRF-: docelowy indeks dla polskiego rynku
Ostateczna decyzja o wskazaniu WIRF- jako indeksu zastępującego WIBOR jest zgodna z przeważającą opinią wyrażoną przez interesariuszy podczas konsultacji. WIRF- został uznany za najbardziej optymalny zarówno z punktu widzenia stabilności, jak i reprezentatywności rynku depozytów niezabezpieczonych. Jego konstrukcja, wyłączająca dane od tzw. Pozostałych Instytucji Finansowych, powinna zapewnić większą przewidywalność odczytów oraz ich lepsze odwzorowanie realnych kosztów pieniądza dla kluczowych graczy na rynku.
Tym samym WIRF- wejdzie na miejsce WIBOR-u jako fundamentalny wskaźnik referencyjny stopy procentowej w umowach kredytowych, instrumentach pochodnych, papierach wartościowych o charakterze dłużnym oraz przy wyliczaniu opłat za zarządzanie w funduszach inwestycyjnych. Stworzy to bardziej przejrzyste i sprawiedliwe warunki zarówno dla instytucji finansowych, jak i klientów indywidualnych i firmowych.
Kolejne etapy reformy i dalszy rozwój rynku
Wybór WIRF- to jednak nie koniec procesu, lecz ważny etap długofalowej reformy, rozpoczętej w lipcu 2022 roku. KS NGR zapowiada zaktualizowanie tzw. Mapy Drogowej, wyznaczającej konkretne terminy i działania niezbędne do płynnego przejścia z WIBOR-u na WIRF-. Obejmować to będzie także przegląd i aktualizację wydanych już wcześniej rekomendacji Narodowej Grupy Roboczej, by zapewnić ich spójność z nową rzeczywistością i realiami rynkowymi.
W ramach tych działań pojawi się również konieczność dalszej analizy rynku transakcji warunkowych. Docelowo możliwe jest wypracowanie dodatkowego indeksu typu WRR, który mógłby w przyszłości stanowić alternatywę dla WIRF-. To otwiera drogę do jeszcze większej elastyczności i dopasowania polskiego rynku finansowego do zmian zachodzących w gospodarce krajowej oraz na rynkach światowych.
Znaczenie dla polskiej gospodarki
Ostateczne zastąpienie WIBOR-u przez WIRF- będzie mieć dalekosiężne konsekwencje dla stabilności i konkurencyjności sektora finansowego w Polsce. Lepsze odzwierciedlenie realnych warunków rynkowych, większa przejrzystość oraz dostosowanie do europejskich i światowych standardów referencyjnych sprawią, że polski rynek kapitałowy stanie się bardziej wiarygodny w oczach inwestorów zagranicznych, a klienci krajowych instytucji finansowych zyskają większą pewność co do mechanizmów ustalania stóp procentowych w ich kredytach i innych zobowiązaniach.
Choć proces reformy jest skomplikowany i czasochłonny, podjęte kroki należy postrzegać jako długofalową inwestycję w bezpieczeństwo, przewidywalność i skuteczną regulację polskiego systemu finansowego, który w ten sposób przygotowuje się na wyzwania przyszłości.
Źródło: Związek Banków Polskich / ZBP
