Polska może pochwalić się jednym z najbardziej zaawansowanych systemów cyfrowych w sektorze bankowym w Europie i na świecie.
Z bankowości elektronicznej korzysta ponad 44 miliony klientów, a aż 18 milionów obsługuje swoje finanse wyłącznie przez urządzenia mobilne. Mimo tych imponujących statystyk, poziom wiedzy finansowej Polaków nadal pozostawia wiele do życzenia.
Takie wnioski płyną z najnowszego raportu przygotowanego przez Warszawski Instytut Bankowości i Fundację GPW, podsumowującego ósmą edycję badania „Poziom wiedzy finansowej Polaków”. Dane zebrano w marcu 2025 roku, co czyni je najbardziej aktualnym źródłem informacji o postawach finansowych Polaków.
Wiceprezes Związku Banków Polskich, Włodzimierz Kiciński, podkreślił rosnącą skłonność Polaków do oszczędzania i dywersyfikowania środków. Coraz więcej osób gromadzi „poduszkę finansową” na nieprzewidziane wydatki, a świadomość konieczności ograniczania konsumpcji w imię przyszłościowych celów rośnie. Jednocześnie, czynniki zewnętrzne, takie jak inflacja czy niestabilność gospodarcza, nadal silnie wpływają na poczucie bezpieczeństwa ekonomicznego.
Badania wykazują wyraźne różnice w ocenie bezpieczeństwa finansowego ze względu na płeć – kobiety czują się w tej sferze pewniej niż mężczyźni. Może to wynikać z ich większego zaangażowania w zarządzanie budżetem domowym. Młodzi ludzie i seniorzy okazali się najbardziej przezorni, co przeczy powszechnemu stereotypowi niezaradnego emeryta. Wykształcenie również odgrywa dużą rolę – osoby z wyższym wykształceniem czują się znacznie bezpieczniejsze finansowo.
Choć Polacy chętnie korzystają z usług bankowości elektronicznej i deklarują znajomość podstawowych zasad cyberbezpieczeństwa, to szczegółowa wiedza w tym zakresie wciąż kuleje. Tylko 1% badanych odpowiedziało poprawnie na wszystkie pytania związane z bezpieczeństwem transakcji online.
Średnia samoocena wiedzy finansowej Polaków wynosi 2,93 w skali szkolnej – to tylko dostateczny. Jak zaznaczył Waldemar Zbytek, prezes WIB, choć nie jest to wynik tragiczny, nadal mamy wiele do poprawy, szczególnie jeśli chodzi o edukację osób z niższym wykształceniem.
Raport zwraca również uwagę na potrzebę zwiększenia roli szkoły i uczelni w budowaniu świadomości ekonomicznej. Tylko 16% ankietowanych przyznało, że wiedzę o finansach wyniosło z systemu edukacji, a jedynie 18% dostrzega niedobory swojej wiedzy z zakresu przedsiębiorczości.
W sferze inwestowania i rynku kapitałowego, świadomość Polaków również jest ograniczona. Choć większość z nas jest beneficjentami rynku – np. poprzez fundusze emerytalne – to tylko 12% respondentów deklaruje znajomość zasad funkcjonowania giełdy. Najbardziej rozpoznawalne instrumenty to akcje i obligacje skarbowe, a popularność pracowniczych planów kapitałowych może wynikać głównie z dobrej kampanii informacyjnej i mechanizmu automatycznego zapisu.
Mimo imponującego poziomu cyfryzacji sektora finansowego, wyzwanie, jakie stoi przed Polską, to stworzenie społeczeństwa nie tylko nowoczesnego technologicznie, ale także świadomego ekonomicznie. Edukacja – zarówno formalna, jak i nieformalna – będzie tu kluczowa.
