Wprowadzenie programu „Bezpieczny kredyt 2 proc.” przez poprzedni rząd w 2023 roku miało na celu ułatwienie młodym Polakom dostępu do mieszkań. Jednak w praktyce wywołało gigantyczne zamieszanie na rynku mieszkaniowym, prowadząc do gwałtownego wzrostu cen nieruchomości.
Obecny rząd, rezygnując z obiecanego „Kredytu na start 0 proc.”, zapowiada alternatywne rozwiązania. Eksperci podkreślają jednak, że zamiast wspierania spłat kredytów, lepiej skoncentrować się na budowaniu potencjału finansowego przyszłych nabywców mieszkań.
Chaos i wzrost cen przez „Bezpieczny kredyt 2 proc.”
Jak wskazuje dr Jacek Furga z Centrum Procesów Bankowych i Informacji, program „Bezpieczny kredyt 2 proc.” spowodował nie tylko wzrost popytu na mieszkania, ale także gwałtowne podniesienie cen transakcyjnych. W największych polskich miastach ceny metra kwadratowego mieszkań w latach 2022-2024 wzrosły nawet o 30 proc., osiągając w Warszawie i Krakowie ponad 16 tys. zł na rynku pierwotnym.
•„Wspieranie spłaty kredytów, zamiast oszczędzania na wkład własny, prowadzi do braku przewidywalności i destabilizuje rynek” – podkreśla dr Furga.
Deweloperzy nie są w stanie reagować błyskawicznie na rosnący popyt. Proces budowy mieszkań trwa lata, dlatego szybkie zmiany w polityce mieszkaniowej generują jedynie wzrost cen, zamiast zwiększać dostępność mieszkań.
Nowe propozycje: system oszczędzania na cele mieszkaniowe
Eksperci, zamiast dotacji do kredytów, rekomendują stworzenie systemu wspierającego oszczędzanie na wkład własny. Jak zauważa dr Furga, takie modele od lat funkcjonują z powodzeniem w Niemczech, Austrii czy Czechach. Podstawą systemu są kasy oszczędnościowo-budowlane, które pomagają przyszłym nabywcom mieszkań zgromadzić kapitał na wkład własny, oferując przy tym przewidywalne warunki kredytowania.
W systemie niemieckim klienci oszczędzają przez około siedem lat, dochodząc do wkładu własnego na poziomie 40-50 proc. wartości mieszkania. Po tym czasie otrzymują kredyt o ustalonym wcześniej oprocentowaniu, którego spłata rozłożona jest w sposób zapewniający stabilność finansową.
Zalety systemu oszczędnościowego
•Bezpieczeństwo i przewidywalność – klient zna warunki kredytu jeszcze przed rozpoczęciem oszczędzania.
•Wsparcie państwa – system przewiduje dopłaty w formie premii mieszkaniowej, które motywują do oszczędzania.
•Stabilizacja rynku – brak gwałtownego wzrostu popytu na mieszkania zapobiega dynamicznemu wzrostowi cen.
W krajach takich jak Niemcy czy Czechy system oszczędnościowo-kredytowy cieszy się ogromnym zainteresowaniem. W Niemczech korzysta z niego ponad 25 milionów obywateli, co pokazuje jego skuteczność i popularność.
Rekordowe środki na cele mieszkaniowe w 2025 roku
Rząd zapowiada rekordowe 4,2 mld zł na cele mieszkaniowe w 2025 roku, a priorytetem ma być zapewnienie dostępności mieszkań dla młodych Polaków. Jak zapewnia Ministerstwo Rozwoju i Technologii, trwają prace nad programem, który będzie uwzględniał zarówno potrzeby osób zainteresowanych zakupem mieszkań, jak i zwolenników budownictwa społecznego.
Eksperci są jednak zgodni – kluczem do rozwiązania problemu mieszkaniowego jest długoterminowe wsparcie w budowaniu kapitału i przewidywalność w polityce mieszkaniowej. Decyzje podejmowane w pośpiechu, jak w przypadku „Bezpiecznego kredytu 2 proc.”, przynoszą więcej szkody niż pożytku, destabilizując rynek i pogarszając sytuację przyszłych nabywców mieszkań.
Podsumowanie
W Polsce potrzeba stabilnego, przewidywalnego systemu wsparcia oszczędzania na cele mieszkaniowe, który zastąpi chaotyczne programy dotacyjne. Wprowadzenie modelu opartego na doświadczeniach krajów zachodnich, gdzie oszczędzanie jest kluczowym elementem finansowania mieszkań, może być krokiem w stronę rozwiązania problemu dostępności mieszkań i stabilizacji rynku.
