Według najnowszych danych Komisji Nadzoru Finansowego polski sektor bankowy przechodzi proces coraz większej koncentracji.
Choć na papierze funkcjonuje w kraju kilkaset instytucji finansowych, to realnie o kształcie rynku decyduje zaledwie kilka największych banków. Ta dominacja jest szczególnie widoczna w segmencie kredytów hipotecznych, gdzie przewaga liderów staje się coraz bardziej wyraźna.
Duzi gracze dominują, mali w defensywie
Na koniec sierpnia 2025 r. w Polsce działało 29 banków komercyjnych, 488 banków spółdzielczych oraz 34 oddziały zagranicznych instytucji kredytowych. Z pozoru to liczby świadczące o dużej różnorodności, jednak proporcje mówią same za siebie – banki komercyjne kontrolują aż 90% aktywów całego sektora. To oznacza, że mimo liczebnej przewagi „mikroskopijnych” spółdzielni, faktyczna siła finansowa skupiona jest w rękach kilku największych podmiotów.
Indeks HHI pokazuje: koncentracja rośnie
Stopień dominacji największych banków można mierzyć za pomocą indeksu Herfindahla-Hirschmana (HHI), stosowanego m.in. w analizach antymonopolowych. Wskaźnik ten rośnie, gdy rynek kontroluje coraz mniej, ale coraz potężniejszych graczy. Dane KNF potwierdzają, że trend wzrostowy HHI utrzymuje się nieprzerwanie od 2020 roku.
Drugim parametrem jest wskaźnik „CR5 aktywa”, który określa udział pięciu największych banków w łącznych aktywach sektora. Od grudnia 2020 r. do końca 2024 r. udział ten wzrósł z 54,5% do 59,4%, co oznacza, że niemal 60% aktywów sektora znajduje się w rękach pięciu instytucji. Choć formalnie rynek nadal uznawany jest za konkurencyjny – wartości HHI wciąż są niższe niż 1000 – dynamika zmian nie pozostawia wątpliwości: koncentracja przybiera na sile.
Dla porównania, według przyjętych przez UOKiK kryteriów, rynek uznaje się za „umiarkowanie skoncentrowany” przy HHI w przedziale 1000–1800, a powyżej 1800 – za wyraźnie zdominowany.
„Hipoteki” w rękach nielicznych
Jeszcze wyraźniej widać koncentrację w segmencie kredytów mieszkaniowych. Dane portalu RynekPierwotny.pl wskazują, że liderem pozostaje PKO Bank Polski – zarówno pod względem nowej sprzedaży, jak i całego portfela kredytów hipotecznych.
Według komunikatu banku za pierwszą połowę 2025 roku, PKO BP odpowiadał za prawie 30% sprzedaży nowych hipotek, a jego udział w całym portfelu mieszkaniowym wynosił około 26%. To wynik utrzymujący się od lat, będący efektem silnej pozycji banku na rynku detalicznym i rozbudowanej sieci placówek.
Wysokie udziały w rynku mają także:
ING Bank Śląski – 19%,
Bank Pekao – 13%,
mBank – 12%,
Santander Bank Polska – 10%,
Bank Millennium – 6%,
Alior Bank – 4%.
Zestawienie to pokazuje, że pięć największych instytucji kontroluje ok. 85% sprzedaży kredytów mieszkaniowych. To poziom charakterystyczny dla rynków o bardzo silnej koncentracji, gdzie mniejsze podmioty mają ograniczoną przestrzeń do konkurowania o klienta.
Co to oznacza dla konsumentów?
Rosnąca dominacja największych banków może z jednej strony przynieść stabilność – duże instytucje mają solidne zaplecze kapitałowe i doświadczenie w zarządzaniu ryzykiem. Z drugiej jednak, zmniejszenie liczby realnych konkurentów grozi ograniczeniem oferty i wzrostem kosztów usług finansowych.
Eksperci podkreślają, że spadek koncentracji – czyli większy udział mniejszych banków w sprzedaży kredytów – byłby korzystny dla klientów. Oznaczałby bowiem silniejszą presję konkurencyjną na marże, prowizje i jakość obsługi.
Coraz większe banki w coraz mniejszym rynku
Podsumowując, dane KNF i analizy rynkowe wskazują, że polski sektor bankowy staje się coraz bardziej skoncentrowany, a dominacja kilku największych graczy szczególnie silna jest w segmencie kredytów hipotecznych. Choć wciąż nie przekroczono progu alarmowego z punktu widzenia prawa antymonopolowego, kierunek zmian wydaje się jednoznaczny – coraz większe banki kontrolują coraz większą część rynku.
Dla klientów to sygnał, by śledzić nie tylko oferty kredytowe, ale też strukturę rynku, która w dłuższej perspektywie może wpływać na ich portfele równie mocno, jak decyzje Rady Polityki Pieniężnej.
